Even een berichtje/verslagje vanuit Medebach (Ook gepost op Facebook). Ons strobalenhuis is bijna klaar. We willen volgende twee weken verhuizen en uiterlijk 15 februari over zijn.
We verwarmen nu al een maand of twee op hout en zon (we hebben helemaal geen olie of gas dus) en ik moet zeggen dat het binnenklimaat geweldig is. Zelfs bij -12, harde wind en sneeuwval (zoals we recent hadden) krijgen we het gemakkelijk warm. Het huis blijft ook heel lang warm nadat de kachel is gedoofd. Als de zon schijnt, dan hoef je niet of nauwelijks te stoken (gisteren was de watertemperatuur aan de uitgang van de collectoren al 56 graden bij een buitentemperatuur van 0 graden).
We zijn vorig jaar mei begonnen met de ruwbouw. De opbouw van de rest begon, na een pauze van 6 weken eind juli. We hebben er dus ruim 6 maanden over gedaan. Hoewel het dus een strobalenhuis is, stelt het strobalenwerk zelf qua tijd vrijwel niks voor. Dat is in een goede week klaar. Het leemwerk daarentegen is veel meer werk. Afgezien van het glasschuim onder de vloer, de strobalen en de leem is het eigenlijk een gewoon huis. Het ziet er ook uit als een gewoon huis (we hebben alleen nog een klein venstertje waar je de stro, de constructie en de onderleem ziet zitten). De afwerking is weinig romantisch helaas.. Daarbij doet vrijwel niets denken aan strobalenbouw…
Als ik de kosten van het bouwproces even kort evalueer (ben toch een Hollander), dan moet ik concluderen dat het strobalenhuis (met houtskelet en veel leem), ondanks een paar duizend uren eigen arbeid wat duurder is geworden dan verwacht en ik denk ook iets duurder dan een standaard huis… Ik moet wel zeggen dat onze verwarmingsinstallatie 15m2 zonnecollectoren een watervat van 1000l, vloerverwarming en een houtkachel met waterdoorvoering én driedubbel glas een forse investering is geweest en vooral dat maakte het allemaal wat duurder. Onze stookkosten bedragen echter een paar 100 euro per jaar nu aan hout, dus het terugverdienen gaat heel snel en dat past ook in onze lange termijn visie. We hebben ook een waterzuivering- en regen- en grijswaterinstallatie (waarop we oa. onze toiletten spoelen). Hoewel drinkwater in Duitsland snoeiduur is verdien je die investering ook vanwege de ook aanwezige onderhoudskosten van filters en pompen eigenlijk nooit terug. Je sluit er echter wel de kringloop van voedingsstoffen mee (door compostering van het slib) en daar was het ons vooral om te doen.
We willen de komende jaren nog aan- en bijbouwen, maar dan in een veel lager tempo. We hebben talloze ideeën en willen later dit jaar keuzes gaan maken. Dit jaar komen er ook zonnepanelen op het dak waarmee we de stroomverzorging neutraal proberen te krijgen. Voor alle installaties hebben we nogal wat vrij kritische pompen (beluchting zuiveringsinstallatie en circulatiepomp van het kachelwater). We willen dus ook wat gaan doen aan stroomopslag (liever geen generator) om in ieder geval die pompen door te kunnen laten draaien bij stroomuitval. We hebben een grondstuk van 2,25 hectare wat we helemaal permacultuur willen gaan aanleggen. Het ontwerp doe ik (evenals het huis) als onderdeel van mijn Permakultur Diplom Ausbilding aan de Duitse Permakultur Akademie. Nodeloos te vertellen dat we van elke seconde genieten en het als een groot voorrecht beschouwen om dit allemaal te kunnen/mogen doen…
Al met al zijn we zeer tevreden en verheugen ons er op om vast ons nieuwe huis te gaan wonen… Als iemand een keer wil komen kijken bij ons in het Sauerland, stuur me dan een PM. Je/jullie zijn van harte welkom…
De trouwe lezer heeft al gemerkt dat ik hier weinig updates plaats. Dat heeft te maken met de drukte. Foto’s uitzoeken, verkleinen, uploaden en een artikel schrijven is best veel werk en er gaat tegenwoordig nauwelijks een dag voorbij dat ik niet op de bouw ben en dan heb je echt ook wel rust nodig. Uiteraard gebeurt er veel en de verslaglegging wil ik zeker nog flink gaan bijwerking als we over zijn naar het nieuwe huis. Dat wordt dus ergens Februari. In de tussentijd post ik vrij regelmatig foto’s en hele korte verslagjes op mijn Facebook account op: www.facebook.com/Mikannika. Ik hoop tussendoor nog wel wat updates hier te kunnen maken…
Afgelopen weekend (1-4 nov 2012) stond er weer een verdiepingscursus van de (Duitse) Permakultur Akademie op het programma. De verdiepingscursussen maken deel uit van de Permakultur Designer Diplom Ausbildung die ik volg. Deze keer ging het over duurzaam bouwen en de lokatie was Burg Waldeck in Dorweiler in Rheinland Pfalz (D). De lokatie is 3 uur rijden van Medebach. Ik nam een medecursist(e) mee uit de buurt van Siegen en heb toevallig min of meer in omgekeerde richting de rit gereden die Jolet en ik volgden toen we een paar jaar geleden op zodanige manier kennis maakte met het Sauerland (en Siegerland) dat we een woonplek gingen zoeken in het Sauerland. En opnieuw een prachtige rit.
Donderdag om klokslag 3 uur ‘s middags waren we op de lokatie. Een knuffel voor de bekenden en een hand voor de nieuwe gezichten is bij dit soort gelegenheden zo’n beetje standaard procedure. Bekenden voor mij waren Harald Wedig, met wie ik de strobalenworkshop bij ons in Medebach had gedaan. Harald was cursusleider samen met Manfred Weber, die ik had ontmoet tijdens de teaching course van Rosemary Morrow vorig jaar in Oostenrijk. Verder 2 medestudenten van mijn lichting en een van een latere lichting die er de vorige verdiepingscursus ook bij was. De rest was nieuw; voornamelijk studenten van een latere lichting.
De eerste middag en avond staat vaak in het teken van de kennismaking. De avond was een vertoning van de aflevering van Grand Designs met Ben Law . Die had ik natuurlijk al gezien, maar nu ik zelf een project doe kijk je er toch weer met andere ogen naar. Ik was redelijk afgedraaid, dus ben op tijd naar bed gegaan. De volgende ochtend (vrijdag) was het tweede programmapunt een projectpresentatie… door mij. Eerst echter een rondleiding over het terrein. Een hele bijzondere lokatie. De historie droop er vanaf. Ik probeer me dan voor te stellen dat door vroeger dus ridders rondreden, maar ook hoe er in de vorige eeuw tal van evenementen werden georganiseerd. ik kon me toch niet aan de indruk onttrekken dat die een erg hoog hippie-gehalte gehad moeten hebben. Wat ik overigens helemaal ok vind.
Ik had in de voorafgaande dagen een serie van 90 foto’s en andere afbeeldingen voorbereid en ik had ruim een uur om over het project en over strobalenbouw in het algemeen te vertellen… in het Duits. De presentatie verliep soepel. Ik was tevreden. Het bleek een goede basis te zijn voor de rest van de cursus. Hoewel er ook (summier) ook andere duurzame bouwmethoden aan de orde kwamen was er wel een hele sterke voorkeur voor het bouwconcept dat bij de bouw van ons huis ook gevolgd is; houtskelet met strobalen. Toch wel prettig om deze bevestiging te kijken als je zelf aan het bouwen bent.
Naast aandacht voor het thema is er tijdens een verdiepingcursus ook altijd aandacht voor meer basale zaken van de studie. In dit geval kwamen er wat projectmethodieken aan de orde. Vooral Dragon Dreaming vind ik erg interessant. Klinkt erg zweverig (what’s in a name…), maar het kan in mijn optiek erg nuttig zijn om een project te realiseren en in stand te houden. Vooral als je met een projectteam werkt. Dit onderwerp staat hoog op mijn verlanglijstje v.w.b. het verkrijgen van meer kennis en vaardigheden.
De avond was een voorbereiding voor de designopdracht van vrijdag. Barbara, een vrouw uit de regio had een stuk grond gekocht van 9 meter breed en 90 meter lang en ze wilde daar een huis op gaan bouwen. Ze liet ons, aan de hand van een video, zien hoe het er uit zag en vertelde haar wensen. Na de presentatie werd het behoorlijk gezellig en best wel laat (2:30u).
‘s-avonds een vent, ‘s-ochtends een vent, ofwel ik was er dus als eerste uit om 7:30 uur. Toch een voordeel als je niks drinkt denk ik. Er waren er toch een paar die nog niet uit coma waren toen de cursus verder ging om 9 uur. Zaterdag zou als geheel in het teken staan van het designproject. En het bleek een hele interessante dag te gaan worden. Na een erg lastig begin onstond er vooral in de loop van de middag toen eindelijk de neuzen dezelfde kant op stonden een hele goede groepdynamiek. Wilde in het begin de meesten vooral hun lievelingsidee er bij anderen er door te drammen, later werd toch wel duidelijk dat het wellicht verstandig was om vooral naar de “klant” te luisteren. Mijn bijdrage daarbij waren mijn (geslaagde) poginen om de groep vooral het budget van 60.000 euro serieus te nemen. De som was ook heel eenvoudig. 60.000 minus 10.000 voor de aansluitkosten van het grondstuk en er blijft 50.000 over. Met een budget van 1000 euro per m2 kun je dan 50m2 bouwen. En dan kun je je geen frivoliteiten veroorloven. Daardoor ontstond een heel straightforward en toch bijzonder design; een strobalenhuis van 3,90 meter breed en 18 meter lang. Die 3,90 meter was onstaan doordat het grondstuk geen 9 meter, maar 9,90m breed bleek te zijn waarbij aan beide kanten 3 meter afstand van de erfscheiding moet worden gehouden. Overigens wist de “klant” niet dat ze 9,90 ipv 9 meter had. een prettige verrassing dus. Met 9 meter (betekent 2,10m binnenmaat) is een strobalenhuis eigenlijk niet meer mogelijk.
Het design werd door 4 groepen gemaakt. Een groep die ging over de fundamenten en het dak, een groep van de wanden, een groep voor het interieur en een groep voor het exterieur. Ik zat in de laatste groep. We produceeerden met z’n allen een mooie verzameling tekeningen en maquettes. Deze werden ‘s avonds gepresenteerd aan de Klant. Ze was erg onder de indruk… net als iedereen overigens. Kortome een mooie dag. De dag eindigde in opnieuw een latertje (weer 2:30u). Een van de medestudenten bleek waanzinnig gitaar te kunnen spelen (en dan bedoel ik dus écht belachelijk goed). Heerlijk om naar te luisteren en toen de meeste waren afgetaaid kreeg ik zelfs nog een beetje gitaarles van hem. Geweldig!
Zondag stond eigenlijk volledig in het teken van de afsluiting. De evaluatie was erg goed. Ik vond zelf heel nuttig de kennis die ik opdeed rond groepprocessen. Tijdens de cursus had ik er al met Harald over gesproken, maar het is beter om in het begin tijd te besteden aan de lievelingsideeen van de groepsleden. Mensen willen in zo’n projectsituatie hun verhaal er graag uitgooien en er erkenning voor krijgen. Neem daar de tijd voor… als je dat niet doet komt het steeds weer terug en is het veel lastiger om de neuzen dezelfde kant op te krijgen…
Rond 13:00 was de cursus afgelopen. Na een half uur afscheid nemen (inclusief uitgebreid knuffels uitdelen) reden we weer richting het Siegerland en uiteindelijk na het afzetten van mijn medereizigster. richting het Sauerland. Ik kijk terug op een erg leuke en interessante cursus…
Tussen al het bouwen door probeer ik ook nog wat te studeren. Gelukkig kan ik alles wat ik nu de mbt het bouwen ook gebruiken voor mijn studie (en omgekeerd), maar ik moet ook af en toe naar een bijeenkomst van de Akademie. Zo zijn er door het jaar heen verdiepingscursussen. Je moet er daar 3 van doen en je mag er 4 doen. Ik ben eerder dit jaar al bij de cursus over Urbane Permakultur geweest in Basel in Zwitserland. In juli had ik me aangemld voor “Gartenerische Selbstversorgung” in de Swäbische Alb (onder Stuttgart), maar toen was ik ziek. Afgelopen weekend was er een waar ik wellicht nog meer mee te maken heb en dat is Lernen und Topographie. Tweeledig dus, maar echt interessant was de Topografie ofwel het modeleren van het land. Ik moet dat ook gaan doen en een beetje kennis en inspiratie kan ik daarbij wel gebruiken. Inspiratie heb ik zeker gekregen. Het was zeer interessant om te zien hoe je met zeer geringe grondverplaatsing (-40cm tot +1m) al zeer mooie en nuttige effecten kunt krijgen. Qua kennisvergroting was de cursus wat minder. Of het ligt er aan dat ik er al zo mee bezig ben en ook aanvullende cursussen heb gehad (zoals die van Darren Doherty vorig jaar in Engeland), maar ik heb weinig nieuws geleerd. Ik kreeg de gelegenheid om een korte presentatie te houden over ons grondstuk. Die presentatie was ook een onderlegger voor een ontwerpopdracht. Uiteraard heb ik, omdat het echt bedoelt was als leerproject, niet meegedaan. Ik heb wel meegedaan om een design te maken voor een project in Panama. een van mijn medestudenten is daar namelijk met iets bezig. Als ik nou toch eens tijd over had ging ik met ‘m mee om daar eens te kijken. Al met al heb ik het naar mijn zin gehad bij de cursus! Herzlichen Dank an Johanna und Judit!
De cursus was niet naast de deur. Hij was namelijk in Gerswalde. Dat is een klein plaatsje een uur boven Berlin in de deelstaat Brandenburg. 5 uur rijden! En uiteraard kon ik de verleiding niet weerstaan om even wat tijd te nemen om wat van Berlin te zien. Ik ben daarom (en om niet kapot op de cursus aan te komen) de middag voor het begin van de cursus al op pad gegaan. Ik ben ‘s avonds, terwijl het 21 graden (!) was door Berlin gereden en de auto bij Alexander Platz (voormalig Oost-Berlin) geparkeerd en daar wat rondgekeken en gegeten. Paar kippenvel momentjes waren er wel, maar natuurlijk is een paar uur véél te weinig! Ik wil er ASAP nog een keer naar toe… Even voor wie dat niet weet: ik ben begin jaren 80 2x in Berlin geweest. Dat was dus nog ruim voor de Wende in 1989. Die reizen, toen met school, hebben een diepe indruk gemaakt…
NB: Ik ben zojuist gevraagd om bij de volgende Vertiefungskurs een presentatie te verzorgen over strobouw. Goed om wat skills aan te scherpen (teaching en Duits). En natuurlijk leuk om ons project daarbij als rode draad te gebruiken. De Vertiefungskurs is van 1-4 November in Burg Waldeck. De cursus wordt gegeven door Harald Wedig en Manfred Weber. Ik verheug me er nu al op!
Onze deadline is 21 december. Een dag later begint de kerstvakantie en is het huis in Kustelberg waar we nu wonen verhuurd. Dat betekent: hard werken en te weinig tijd en/of te moe voor een update. Vandaag heb ik na een paar weken onafgebroken doorbuffelen eindelijk weer eens tijd om wat te schrijven en wat foto’s te publiceren die ik nog op mijn iPhone had staan. Ik zet mijn foto’s overigens ook op Facebook en Flickr. Maar let op! de foto’s zijn al een paar weken oud. Ik zal de komende week weer wat nieuwe foto’s maken van de huidige situatie.
Tussendeadline
We hadden een “tussendeadline” te halen en moesten doorgaan tot het huis helemaal leeggehaald was en er op het beton een afdichtingfolie is aangebracht. Dat konden we echter pas doen nadat alle wanden een bepaalde afwerkinggraad hadden gehaald. daar zijn we de afgelopen week vooral mee bezig geweest. Gelukkig hadden we alles gistermiddag om 16:00u af. Voor ons een soort van afsluiting van de “ruwbouw” en die hebben we gevierd in een restaurant in Winterberg. Maandag begint de afwerking, waarvoor we dus nog ruim 2 maanden hebben.
Maandag begint de installateur namelijk met de inbouw van de vloerverwarming. En hij heeft ook een deadline te halen want vrijdag wordt de cementvloer gestort. Vrijdag worden ook alle ramen inclusief raamkozijnen geleverd. Die kunnen er dan uiteraard nog niet in. Zodra de cementvloer te belopen is (ca. 3 dagen later) worden de ramen alsnog ingebouwd. Vanaf dan begint voor ons de afwerking aan de binnenkant.
Afwerking
Als de installateur aan de binnenkant werkt gaan wij (vooral mijn vader en ikzelf) verder met de voorbereidingen voor de afwerking aan de buitenkant. Dat houdt in dat de overgang van de betonplaat/fundering en de opbouw goed afgedicht moet worden. Dat moet dan overigens wel op een manier waarbij de strobalen op de een of andere manier kunnen blijven ademen. De afdichting komt dan ook niet tegen de strobalen of de lemen, maar tegen het beton, de een laagje isolatie en tegen hout. Helaas gaat dit niet zo’n olieloze afdichting worden als ik zou willen. Het is namelijk een of andere bitumenlaag. Het voorkomt in ieder geval dat de strobalen en het leem door spatwater of door regenwater aan de onderkant nat worden. Overigens zijn de strobalen van onderen nog steeds kurkdroog, dus de basis is al heel goed. De bitumenlaag willen we overigens bekleden met natuursteen. Dat houdt in dat er rondom het huis ca 30-40cm natuursteen zichtbaar zal zijn.
De buitenmuren
Boven de natuursteen komt kalkputz. Dat is een open materiaal waardoor de muren kunnen ademen. We zoeken echter naar een manier om de kalk aan de leem, zoals we die nu hebben aangebracht, te laten hechten. Ik hoop daarvoor een expert te kunnen strikken. Boven de klak, die tot ca. 3 meter hoog gaat komt, totaan het dak, een houten afwerking. De afscheiding daartussen is een zinken rand. Daardoor wordt voorkomen dat het water dat van het hout afkomt over de kalk loopt en vieze sporen gaat achterlaten. De rand wordt ook de komende dagen geleverd. Die gaan we dan ook zelf monteren. Dan is het wachten tot de ramen zitten en dan kan de timmerman aan het werk met de houten afwerking en wijzelf met het kalk. Ik hoop dat alles af is voordat het begint te vriezen. We hebben hier een paar weken terug overigens al nachtvorst gehad, getuige ijs in de kruiwagen.
De binnenmuren
De binnenmuren zijn op 1 a 2 dagen werk na ook allemaal geleemd (dubbele onderlaag). Helaas droogt de binnenkant erg traag, dus we kunnen daar nog geen meters maken. Ik hoop dat als de ramen er in zetten we met een elektrische kachel de temperatuur wat kunnen verhogen zodat het sneller droogt. Eventueel uiteraard gecombineerd met een ontvochtiger. Ik moet daarbij wel uitkijken dat de cementvloer niet te snel droogt. Goede droging daarvan is ca. 1cm per week. Daarna kan de vloer worden afgewerkt en de houten plafonds worden aangebracht. Die plafonds mogen er pas in als alles droog is omdat ze krom kunnen trekken door al het vocht uit de drogende cementvloer en leemwanden. Op zich vind ik dat ook helemaal niet erg, want houdt voor ons in dat we alle wanden kunnen afwerken inclusief het tegelen van badkamer en wc. En daar is nog genoeg te doen. Binnen worden alle muren, op enkele uitzonderingen na (die worden betegeld) geleemd. Dat zou in principe met één laag kunnen, maar ook hiervoor laat ik met het liefst nog een keer goed adviseren.
Adviezen
Het is lastig om je te laten adviseren. Niet omdat niemand je wil adviseren, maar omdat je zoveel verschillende adviezen krijgt. Of het nu de afdichting van de betonvloer of de leem- en kalkafwerking is, je krijgt steeds weer een ander advies. Daarbij is bepaalde de kennisgraad van degene aan wie je advies vraagt of… er spelen commerciële belangen. Niet altijd overigens. Er zijn ook mensen die gewoon zeggen dat ik beter anders kan doen ook hebben zijzelf daardoor minder of helemaal geen handel of werk. Wat wel duidelijk is, is dat weinig mensen die met de bouw te maken hebben een soort van eco-uitgangspunt hebben. Of iets milieuvriendelijk is, doet er vrijwel nooit toe. Ik moet elke keer uitleggen dat ik een huis bouw met zo veel mogelijk natuurlijke niet vervuilende danwel eindige grondstoffen.
Opvallend is ook dat als je iets wilt kopen je meestal eerst terecht komt in nogal dure oplossingen. Als je vervolgens er wat dieper in duikt en je wensen wat aanpast en vooral ook prijzen gaat aanvragen onder concurrentie, dan kan er makkelijk een kwart van de eerst genoemde prijs af. Ik heb zelfs enkele malen meer dan de helft kunnen “bezuinigen”. Tip: zeg dus NOOIT direct ja tegen aanbiedingen op basis van je eerste aanvraag, die meestal is gebaseerd op een soort van fantasie over hoe je het wil hebben. Gun jezelf wat tijd. Kijk naar de realiteit en alternatieven en je bespaart een vermogen. Overigens is het dan nog steeds allemaal erg duur. Terwijl onroerend goed alleen maar minder waard wordt, worden grondstoffen alleen maar duurder. En zelfs een huis van strobalen is geen koopje! Als je interesse hebt om ook iets te bouwen en meer wilt weten of prijzen (of alles wat de bouw van een ecohuis aangaat) voor zover ik er mee te maken heb, stuur me dan gerust een berichtje.
Hulp
Zonder hulp was het uitvoeren van dit project onmogelijk binnen het nogal krappe tijdframe dat ik heb. Ik wil dan ook iedereen die me tot nu toe heeft geholpen heel hartelijk bedenken. Vanwege het gevaar dat ik iemand vergeet noem ik geen namen, maar degenen waarover ik het heb weten zelf wel dat het over hen gaat. 1000x dank! Wil je ook helpen? Laat het me gerust weten. Ik zorg voor onderdak, eten en drinken. Ik betaal je reiskosten. Als je nog andere vragen en voorwaarden hebt. Laat het me weten… We zitten vanaf nu in de afwerkingfase, dus het grove leemputswerk en vooral strobalen werk is er niet meer. Kun je echter goed tegelen of (leem-/kalk-)stuuken, ed., dan…
Let op: onderstaande foto’s zijn er maar een paar van de in totaal 31. Ik ben aan het uitpluizen waarom die niet gepubliceerd worden. Wil je ze allemaal zien kijk dan op Facebook en Flickr.
Eindelijk heb ik weer eens tijd om wat te schrijven. De afgelopen weken waren megadruk en is het schrijven van een nieuwe update er helaas niet van gekomen. Er is dus heel veel gebeurd.
Houtbouw
Eind juli had de bouw optisch zo’n anderhalve maand stil gelegen. Achter de schermen was er echter genoeg gebeurd. Het hele houtskelet was in een werkplaats in Schmallenberg voorbereid zodat dat ter plekke in een paar dagen in elkaar gezet zou kunnen worden. De houtbouw moest uiterlijk 3 augustus klaar zijn, want dan zou de strobouw workshop beginnen. Een paar dagen later dan afgesproken rolde de vrachtwagen het erf op en begon de opbouw. Het ging allemaal razendsnel en na één dag stond de hele begane grond er al. In de dagen daarna werd de bovenverdieping en het dak er in gezet. Er stond ineens een heel huis!
Strobouw Workshop
Ander organisatorisch punt was het op tijd hebben van de strobalen. Voor de lokale oogst waren we eigenlijk een paar weken te vroeg, dus ik moest ze van ver laten komen. Puntje van aandacht voor de volgende strobalenbouwer: bouw pas na half augustus! Het paste allemaal nét! De strobalen werden op de dag van de start van de workshop afgeladen. Enkele vroeg gearriveerde deelnemers hielpen daarbij.
In de loop van de middag kwamen er steeds meer deelnemers. De helft kwam uit Duitsland en de andere helft uit Nederland. Er werd kennis gemaakt en tenten voor het overnachten werden opgebouwd. Om 20:00u begon de echte workshop. Nog niet de handen uit de mouwen, maar theorie. De expert die ons begeleide bij de bouw was Harald Wedig. Harald is Duits, maar heeft ook 10 jaar in Nederland gewerkt. Hij heeft ook voor zichzelf een strobalenhuis gebouwd. Harald heb ik leren kennen doordat hij ook mijn tutor is bij de Diplom Ausbilding bij de Permakultur Akademie in Duitsland. Ik heb hem daar overigens gevraagd mij te begeleiden omdat hij ervaring heeft met het bouwen van duurzame huizen. Kortom… een zeer nuttige samenwerking!
Op zaterdag ging het dan echt van start. De werkzaamheden begon om 7 uur al. Dat begin bestond uit het instrueren van zogeheten wallcaptains. Mensen die de leiding hadden over een bouwgroep(je). Mijn functie was echter niet die van wallcaptain of gewoon bouwer, maar meer als libero ofwel zorgen dat alle vragen beantwoord werden en iedereen in zijn of haar behoeften aangaande de bouw of het verblijf te voorzien. In de praktijk kwam het er gelukkig ook op neer dat ik op alle plaatsen in de bouw wel even heb mee kunnen bouwen. Voor mij dus ook zeer leerzaam.
Nou was ik niet bepaald de niet de enige die een verzorgende taak had… Jolet, Nettie (mijn moeder), Lianne (mijn zus) en Annemieke (Jolet’s zus). Uren stonden ze het eten klaar te maken, tafels te dekken en alles weer afruimen en schoonmaken en natuurlijk ook inkopen doen. Zonder deze hulp is een workshop eigenlijk niet mogelijk. Iedereen vond het allemaal uitstekend verzorgd.
Als Bauherr had ik de eer om de eerste strobaal in de muur te mogen plaatsen. Het houtskelet was helemaal afgestemd op een strobalenmaat van 80x50x35cm. Dat houdt in dat de balken zodanoig van elkaar af staan dat je de balen er met gepast geweld in kunt duwen. Om wat extra kracht te kunnen uitoefenen gebruikten we een grote hamer (Uberzeuger of ook wel Meinungsverstarker genoemd), maar ook voeten, schouders stukken hout of wat dan ook maar werkte.
Om de balen op z’n plaats te housen worden aan zowel de binnenkant als de buitenkant op het houtskelet diagonale panlatten getimmerd. Helaas hadden we door de late aanvang van het opbouwen van het houtskelet geen tijd om dit zelf te doen. Tijdens de workshop is hier door Albert en Johan echter kijkhard aan gewerkt.
Omdat de maten van het huis leading zijn en niet die van de strobalen moeten er echter ook op veel plaatsen worden gewerkt met delen van strobalen. Het makkelijkste was om er een stuk af te zagen. Vaak ook moesten ze worden ingekort. Dat doe je met een naald waarbij je twee strotouwtjes door de baal heen duwt waardoor je van een strobaal 2 kleintjes kunt maken. En zelfs met het op maat maken van strobalen blijven er gaten over. Deze gaten moeten dan met losse stro of zogenaamde poppen (kleine bosjes stro met een touwtje er omheen) worden gestopt.
Zondag aan het einde van de middag was het einde van de workshop. De meeste strobalen waren toen al ingebouwd. Er zouden een paar deelnmers blijven om de rest te helpen inbouwen. Zondag echter veel knuffels bij het afscheid nemen. Hoewel je maar twee dagen met elkaar bent is er toch een geweldige sfeer ontstaan. Menigeen liet zelfs een traantje…
Maandag gingen we met een kleine groep verder… Eerst een wand afmaken en vooral ook het dak. Daar zijn we al met al een paar dagen mee bezig geweest. Het dak was een slopende klus. We moesten dat netjes afwerken. De “Unterpsnbahn” (een soort van vochtdoorlatende folie) die over het stro zou wordne gespannen moest wat ruimte hebben om te kunnen lcuhten. De stro mocht dus niet uitsteken. Met een heggeschaar hebben we het hele dak geschoren. Het resultaat was zeer bevredigend. Vrijdag morgen was het werk uiteindelijk klaar. Een week strobalenbouw was ten einde gekomen en ook de laatste deelnemers gingen naar huis.
Verhuizen
Ook wij gingen naar huis. Huis was op dat moment officieel nog het huis in Putten. De dag erna zou dat echter een huurhuis in Medebach zijn. Tijd om te verhuizen dus. Ik had een grote bestelbus gehuurd in Medebach en was daarmee naar Nederland gereden. Deze werd zaterdag morgen ingeladen en ‘s-middags gingen we dan definitief naar Duitsland. Een beetje een soort van “Ik vertrek”-gevoel had ik wel. Ik had er echter wel zin in! Zo’n 3,5u later kwamen we in Medebach-Kustelberg aan waar we de komende drie maanden zouden gaan wonen. Het is op een vakantiepark. De eigenaar van het park en z’n zoons stonden al klaar en hebben ons meegeholpen de auto uit te laden. De kinderen maakten al direct kennis met de kinderen op het park en eigenlijk voelde de hele ontvangst als een warme deken. Ik kon de lege bestelbus exacty op 18:00u weer afleveren…
En daarmee was de verhuizing een feit. We hebben de verhuizing officieel gemaakt op maandag 13 augustus door ons in te schrijven (per 11-8) in het gemeentehuis in Medebach. Dat slet dan weer helemaal niks voor. Je staat binnen 5 minuten weer op de keien! het toeval wilde dat de administarteur van de gemeente een dubbelfunctie heeft op de school van Mika en Annika. We hebben dus gelijk de schoolboeken kunnen regelen en ook de buskaart wordt besteld. Kustelberg is ca. 10km van de school Op zich zou het qua afstand nog te fietsen zijn, ware het niet dat het hoogteverschil dat onmogelijk maakt.
De afgelopen week heb ik met mijn vader in de bouw gewerkt en hebben Jolet, maar vooral ook de de kids hier op het vaknatiepark (met zwembad) vakantie gevierd. Daarbij kregen we ooknog bezoek vanuit Nederland (John, Sandra, Jacky en Tristan) en was het feest compleet. De komende dagen wordt een beetje afbouwen richting de start van de school. Die begint op 22 augustus. Dat is dan ook nog eens de verjaardag van Mika en Annika.
Er zijn heel veel foto’s gemaakt de afgelopen tijd. Dit is een hele kleine selectie.
De hele serie (en oudere series) staat (staan) op Flickr en op facebook.
De afgelopen weken heb ik niet gepost op mijn blog. Dat kwam omdat ik bijna fulltime in Duitsland was en daar niet de beschikking over internet tbv de laptop. Ik ben nu weer even in Nederland om de spullen op te halen. Vandaag verhuizen we namelijk officieel naar Medebach.
De afgelopen weken is er heel veel gebeurd. Ik wil daar nog aparte updates over maken. Eerst de houtbouw en daarna de strobalenbouw workshop en de voltooiing van het strobalenwerk met enkele die hards. Ik hoop zondag en maandag wat tijd te vinden. Ik wil dan ook foto’s posten. Er zijn er heel veel gemaakt.
Het gaat nu echt snel allemaal. Donderdagmorgen 26 juli ga ik met Mika en mijn vader naar Medebach om te beginnen aan het voorbereiden van de Workshop Strobalenbouw die we houden van 3-5 augustus. Zaterdagmiddag 28 juli kom ik dan nog even in Putten om maandag weer naar Medebach te gaan. Datzelfde ritje maak ik ook nog op 10 augustus. Op 11 augustus wonen we dan echt in Medebach. Momenteel zet ik de laatste puntjes op de i. Er moet nog veel geregeld worden voordat we weggaan; verzekering, belasting, bankzaken, uitschrijving en inschrijving. Maar ook de opbouw van ons nieuwe bedrijfje, waarvoor we anderhalve week geleden bij de notaris waren gaat verder. We willen proberen 1 september live te zijn. En natuurlijk gaat de bouw verder. Er is weer een fase aangebroken waarbij veel knopen moeten worden doorgehakt en er voor worden gezorgd dat de juiste mensen en de juiste materialen op juiste tijd op de juiste plaats zijn. er gaat overigens ook flink wat tijd zitten in het verkopen (via Marktplaats) van overbodige spullen; fiets, hottub, men-kar, terrasoverkapping, paardentrailer. De kinderen zijn bezig met het opknappen van oude meubelen voor hun slaapkamer. Een nogal oubollige kast uit grootmoederstijd wordt een stoere kast voor een tienerkamer, etc… Alles bij elkaar ben ik tevreden over hoe het allemaal loopt, ook al is het lijstje met to do’s nog lang.
Overigens verandert er het eea voor mensen die contact met ons op willen nemen:;
- Onze vaste telefoonnummers en het faxnummer komen te vervallen. Dat is dus zowel privé als zakelijk.
- De mobiele nummer van Jeroen en Jolet blijven bereikbaar. De mobiele nummers van de kinderen vervallen.
- Nieuwe Duitse mobiele nummers verwachten we medio augustus te hebben. Een nummer voor de vaste telefoon pas als het huis af is (einde 2012).
- Tot die tijd zijn we bereikbaar via skype (daarna overigens bij voorkeur ook via Skype)
- Ons adres in Putten is per 11-8 alleen nog ons zakelijk adres (tbv Nederlandse aangelegenheden)
- Ons nieuwe tijdelijke bezoekadres is: Zum Hufeisen 1, 59964 Medebach-Küstelberg (2de huisje)
- Ons postadres is per 11-8: Tannenweg 7a, 59964 Medebach
Anyway… woensdag dus mijn en Mika’s laatste dag hier in NL (Jolet en Annika volgen dus later. We doen geen afscheidsfeestje… Het is immers maar 311km van waar we nu wonen. 3 uurtjes rijden!
Op 11 augustus gaan we officieel in Duitsland wonen. De papieren van de gemeente Putten heb ik inmiddels geregeld en voor maandag 13 augustus staat een afspraak bij de Gemeente Medebach ten behoeve van de inschrijving. Dat betekent dus dat we nog maar een maand in Nederland wonen. In praktijk houdt het echter in dat we eigenlijk 26 juli al weg zijn. 26 juli is er een bijeenkomst voor de inwoners van Medebach waarin wordt ze informatie kunnen krijgen over de uitbreiding van het bestemmingplan. Vanaf die datum moeten we ook fysiek aan de slag met het huis. 27 juli is namelijk het houtskelet af en dan moeten we beginnen met de voorbereiding van de workshop strobalenbouw die van 3-5 augustus wordt gehouden. Die voorbereiding houdt vooral in het doen van flink wat timmerwerk, maar ook een plek maaien waar tenten kunnen staan, het opzetten van tenten voor de verzorging. Het maken van tafels en banken van hout dat ik heb gekocht tot en met het lossen van het strobalen transport op 2 augustus.
Vanaf 1 augustus hebben we in Kustelberg (gemeente Medebach) een vakantiehuisje gehuurd. We mogen daar tot aan de kerstvakantie in zitten. Dan moet het huis zelf dus af zijn. Dat moet wel lukken. We willen echter zodra de bestemmingsplanwijziging er door is ook aan de slag met het guesthouse. Dat is een loghouse (een huis van boomstammen) en eigenlijk moet dat tegelijk klaar zijn. We kunnen dan met kerst in ons eigen huis en familie en vrienden ontvangen. Tussendoor wil ik ook nog een start maken met de aanleg van het 2 hectare grote terrein. Dat houdt in het graafwerk en het planten van zoveel mogelijk bomen.
Het gaat dus alleen daarom al razend druk worden de komende maanden. We zijn echter ook nog bezig met het opzetten van een nieuw bedrijfje én ik doe ondertussen ook mijn opleiding voor permacultuur designer ook nog. Mocht je dus twee rechterhanden hebben en een tijdje willen helpen? Alle hulp is van harte welkom!
Kustelberg is een soort van buurtschap binnen de gemeente Medebach. Het ligt op ruim 600m boven NAP. Hoewel het maar zo’n 10km van ons eigen stukje grond ligt is het er heel anders. Aanzienlijk kouder en de kans is ook heel groot dat we voor de kerst al sneeuw krijgen. Wellicht dat er zelfs geskied kan worden. Op ca. 500m van het huisje is een skilift en je schijnt vanaf die helling helemaal naar het huis te kunnen skiën. We komen er echter in de zomer en de kinderen kunnen dan gebruik maken van het zwembad van het parkje. Dat is tot eind augustus open. Op 22 augustus (hun verjaardag) gaan de kinderen echter alweer naar school.
De afgelopen weken ben ik diverse keren naar Medebach gereden. Niet alleen om te kijken, maar ook ten behoeve van de voortgang van de bouw en het regelen van zaken mbt het wonen en verhuizen. Inmiddels is de aannemer die het grondwerk en de ruwbouw doet alweer ruim een week geleden vertrekken. Hij was klaar. Nu is de houtbouw aan de beurt. Het zagen, drogen en voorbereiden van de houtbouw gebeurt niet op de bouwplaats, maar in resp. de houtfabriek en de werkplaats van het timmermansbedrijf. Beide bedrijven zijn in Schmallenberg. Het hout is dennenhout uit de bos rond Schmallenberg. Dat houd wordt gedroogd in enorme drogers. Het ligt daar dan een week in. Niet heel erg ecologisch verantwoord, maar ik kan niet gaan bouwen met hout wat meer vocht heeft dan 20% anders dan is het niet vormvast genoeg en het hout een jaar of meer op een natuurlijk manier laten drogen past helaas niet in mijn planning.
Zaken die momenteel ook actueel zijn, zijn onder meer het kopen van strobalen en het creëren van tijdelijke of definitieve opslag. We hebben nog geen schuur, maar vanaf nu gaat er al wel steeds spul mee die kant op. Gereedschap, materialen, maar bijvoorbeeld ook fietsen. Die moeten opgeborgen kunnen worden. Ik wil eigenlijk in afwachting van de behandelding van de B-plan wijziging geen andere gebouwen neerzetten. Die extra meters maken een wereld van verschil in de mogelijkheden. Ik verwacht dat dat minimaal tot half september duurt, maar mogelijk zelfs nog wat langer. Ondertussen dus geen schuur, maar wel de behoefte daar aan. We willen dat eigenlijk het liefst oplossen met een 20 voet container (ca. 6m lang).
Vwb de strobalen willen we het liefst balen uit de omgeving, maar daarvoor moeten we wachten tot de nieuwe oogst. De eerste gerst komt naar verwachting binnen 3 weken van het land. Met het oog op de workshop op 3 augustus zou dat nog net kunnen. Maar… als het weer tegen zit dan kan er ook zomaar een paar weken later worden geoogst en dat willen we natuurlijk niet. Balen van vorig jaar zijn er nog maar zeer beperkt en moeten dan ook van erg ver komen. Dat past natuurlijk niet in het concept.
Andere zaken die spelen:
- aansluiting water, riool/regenwater (verplicht), elektriciteit en telefoon/Internet. Hiervoor zal as woensdag overleg plaats vinden tussen mij en de diverse partijen zodat alles op dezelfde dag in dezelfde sleuf gelegd kan worden en het niet meerdere keren open hoeft.
- w-installaties; water, afvoer, verwarming – hiervoor wordt de komende 2 weken een partij gekozen
- e-installaties: elektriciteit/verlichting en oa. ook aansluiting pv-panelen.
- dakbedekking (dakpannen) – de keuze die we nu maken moet uiteraard gelden voor alle andere toekomstige gebouwen op het terrein.
- verder grondwerk – ik verwacht de komende maanden veel graafwerk te moeten doen. Ik overweeg om een kleine trekker of graafmachine te kopen.
Omdat de bouw nu dus optisch even stil ligt vroegen buurtbewoners zich direct af of we nog wel terug kwamen… Ja dus, maar het werk is nu even niet zichtbaar.
De eerste 9 foto’s zijn van donderdag 18 juni. De ruwbouw is gereed. Het wachten is op het hout. De volgende 5 foto’s zijn nog van maandag 18 juni. Op die dag werd de laatste hand gelegd aan de ruwbouw. De dag daarna werd alles opgeruimd.
Follow Jeroen / Mikannika!